Creativiteit: wat is het? En waarom is het belangrijk voor de toekomst van je organisatie?

door | 23 december 2019 | Idee generatie

Leestijd: 7 minuten

Creativiteit. Wat is het? En waarom is het belangrijk, juist voor jouw organisatie? In dit artikel leg ik je uit wat creativiteit is en wat je kunt doen om de creativiteit van je organisatie te vergroten.

Wat is creativiteit?

 

 

Definitie van creativiteit

Volgens Wikipedia is creativiteit het vermogen om iets nieuws te scheppen. Je bent creatief wanneer je een nieuw concept maakt. Of wanneer je een originele oplossing voor een probleem vindt. Volgens mijnwoordenboek.nl is creativiteit authenticiteit, expressie, scheppingskracht, scheppingsvermogen, scheppingsdrang.

In essentie is creativiteit het scheppen van een originele oplossing voor een probleem.

Met een design sprint boor je op een efficiënte manier de creativiteit aan van je teams. Lees hoe we je kunnen helpen.

Creatieve beroepen

Je denkt bij creatieve beroepen snel aan een architecten, ontwerpers of kunstenaars. Zonde! Iedereen is creatief. En creativiteit speelt een cruciale rol bij innovatie. Dus als je betrokken bent bij het ontwerp van nieuwe producten, business modellen of processen, dan heb je baat bij creatief denken.

Verschil creativiteit en innovatie

 

Creativiteit wordt vaak gelinkt aan innovatie. Maar het is niet hetzelfde. Creativiteit gaat over het vermogen om iets nieuws te scheppen, terwijl innovatie gaat over de introductie van bijvoorbeeld een nieuw product in de markt.

Kloppend hart

Een kunstenaar die een mooi schilderij maakt is creatief. Als hij deze ook verkoopt, dan introduceert hij het schilderij in de markt. Hij innoveert. Je kunt creativiteit zien als het kloppende hart van innovatie.

Waarom is creativiteit belangrijk voor organisaties?

Je kunt als commercieel bedrijf dus voordelen halen uit creativiteit. Dit is waarom:

Klantbehoeften veranderen

De wereld verandert continue, en ook de behoeften van klanten. Daardoor kan je product of dienst na verloop van tijd niet meer aansluiten.

Door Netflix huurt niemand tegenwoordig nog een film bij een videotheek. En door de opkomst van internetwinkelen is een regenachtig bezoek aan een winkelstraat onnodig geworden.

Je moet als bedrijf dus creatieve oplossingen verzinnen die aan blijven sluiten bij je klantwensen. Zo blijf je relevant. En dat is belangrijk want…

Je concurrent staat ook niet stil

Werk je bij een commercieel bedrijf dan heb je concurrenten. En deze concurrenten zitten achter jouw klanten aan. Dit doen ze met kortingen, overstapbonussen maar ook met nieuwe producten en diensten.

Speelgoed

De komst van het internet heeft deze concurrentie intenser gemaakt. Je concurrent kan ineens een internetwinkel uit China zijn in plaats van een lokale speler. Denk maar eens aan Ali-Express. Goedkoop speelgoed koop je niet langer bij de lokale speelgoedwinkels. Helaas miste Intertoys deze trend.

Dus met creatieve en frisse ideeën onderscheid je je van je concurrent. Zo voorkom je dat je concurrent je voorbij rent. Weet jij wat jouw concurrent momenteel aan nieuwe producten en diensten ontwikkelt?

Transparantie neemt toe

Klanten kunnen via het internet steeds gemakkelijker hun opties vergelijken. Vergeet dus niet: je concurrent is slechts één Google-zoekopdracht van je verwijderd. Hierdoor neemt de onderhandelingspositie van klanten toe.

Neem de zorgverzekeringsmarkt. Verzekeraars maken elk jaar de nieuwe zorgpremie bekend en consumenten stappen zonder problemen over naar een andere aanbieder.

Het is dus noodzakelijk om creatieve oplossingen te verzinnen waarmee je klanten verleidt om toch voor jou te (blijven) kiezen.

Lees ook ons topartikel met 46 technieken voor idee generatie

Survival of the fittest

Al deze krachten samen zorgen ervoor dat je onderscheidend moet zijn. Sterker nog: dat je onderscheidend moet blijven. Het is de survival of the fittest: wie niet creatief genoeg is, sterft een langzame dood.

Socioloog Herbert Spencer bedacht de term ‘survival of the fittest’ n.a.v. het boek van Darwin over natuurlijke selectie. Het idee is dat binnen een populatie alleen degenen overleven die zich het beste kunnen aanpassen.

Creativiteit = aanpassingsvermogen

Dit geldt ook in onze huidige economie: wie zich het beste aan de snel veranderende maatschappij aanpast door gebruik te maken van creatieve oplossingen, heeft het meeste succes en de grootste kans om te overleven.

Creativiteit: het proces

 

Hoe ziet het creatieve proces er nu uit? Hier zijn de vier belangrijkste stappen:

Stap 1: het probleem zien

Je kunt pas creatieve oplossingen bedenken als je een probleem ziet. Daarom is de eerste stap van het innovatieproces het waarnemen van je probleem. In de afgelopen drie jaar hebben we met Friday out of the Box meer dan 50 bedrijven mogen helpen met hun strategische problemen. De volgende problemen komen vaak voor:

  • De vraag naar onze producten en diensten neemt af; welke nieuwe producten en diensten moeten we ontwikkelen?
  • Er komt nieuwe wet-en regelgeving aan; hoe kunnen we onze operatie ongestoord door laten gaan?
  • We zijn niet zichtbaar in onze markt; hoe kunnen we zichtbaarder worden?

Stap 2: het probleem onderzoeken

Nadat je het probleem hebt geformuleerd is het tijd voor stap 2: het onderzoeken van het probleem. Het doel is om zoveel mogelijk te weten te komen over de aard en omvang van het probleem. Een mooie quote over deze fase is de volgende:

“You have to fall in love with the problem”

Onderzoek: hoe dan?!
Je kunt het probleem onderzoeken door stakeholders te interviewen, strategische stukken te lezen. Maar ook externe informatie is interessant. Denk aan informatie over concurrenten of rapporten met marktanalyses. Deze rapporten worden vaak gemaakt door banken maar ook door de KvK.

Handige vragen voor diepgang

Hier heb je een paar vragen die je kunnen helpen bij diepere inzichten in je probleem:

  • Wie is de klant?
  • Wat wil hij graag?
  • Waarom koopt hij of zij niet (meer)?
  • Zijn de behoeften veranderd?
  • Zijn er concurrenten met betere producten of diensten? Wie zijn dit?
  • Wat maakt je concurrenten bijzonder voor je klant?
  • Ben je zichtbaar genoeg?
  • Wat gebeurt er als je niets doet aan het probleem?

Stap 3: een oplossing bedenken

Nu je het probleem echt begrijpt kun je starten met het vinden van een oplossing. Dit kan op een gestructureerde manier met een brainstorm-sessie of andere manieren van ideegeneratie.

Aha

Toch kan de oplossing ook spontaan tot je komen: de aha-erlebnis. Het lijkt erop dat je hersenen tijdens de probleemanalyse nieuwe verbindingen aanleggen. En deze verbindingen leiden tot nieuwe inzichten of een oplossing op een onverwacht moment. Een nachtje ergens over slapen is daarom misschien nog niet zo’n gek idee.

Creatieve probleemoplossing

Met creatieve probleemoplossingstechnieken zoals brainstorms, hackatons en design sprints neem je op een innovatieve manier afstand van een probleem of patroon, waardoor er direct ruimte voor nieuwe ideeën wordt vrijgemaakt.

Stap 4. Implementatie van de oplossing 

In de vierde stap van het creativiteitsproces probeer je de oplossing te implementeren. Zoals een schrijver zijn eerste hoofdstuk schrijft, zo ontwikkelt een organisatie de eerste versie van een website of een app. Dit is misschien wel de lastigste fase in het proces. Ze zeggen weleens:

“Innovatie is 1% inspiratie en 99% transpiratie”

Voorbeelden van creatieve organisaties

Zoals gezegd gaat creativiteit om het vinden van originele oplossingen voor problemen. Ik wil drie voorbeelden van creatieve organisaties met je delen:

Tesla

Als ceo van Tesla zag Elon Musk het volgende probleem: de transitie naar duurzame energie verloopt te traag. Om deze transitie te versnellen startte Musk een overtuigend autobedrijf voor uitsluitend elektrische auto’s.

Zo brak Elon de elektrische automarkt open en dwong fabrikanten als Volkswagen, BMW en Volvo om hierin mee te gaan. Inmiddels maakt Tesla niet alleen auto’s, maar ook zonnepanelen, batterijen, en zelfs een elektrische truck.

Creativiteit bij Amazon

Bij Amazon zwaait Jeff Bezos de scepter maakt hij gebruik van de volgende drie regels om creativiteit te stimuleren:

Regel 1. twee pizzateams

Creatieve teams hebben de omvang van twee pizzateams: zeven man. Uit ervaring bleek dat grotere teams te bureaucratisch zijn: ze overleggen hoe ze moeten samenwerken in plaats van nieuwe dingen te ontwikkelen.

Aan de andere kant hebben teams met minder dan zeven man te weinig diversiteit. Hierdoor is het probleemoplossend vermogen lager. Een tweepizzateam maakt de creatieve ideeën echt los.

Regel 2. institutional yes

Heeft één van de medewerkers een idee, dan is het standaard antwoord bij Amazon altijd ‘ja’. Ben je het er niet mee eens, dan moet je zes pagina’s schrijven waarin je uitlegt waarom het idee niet goed genoeg is. Doe je dit niet? Dan wordt het gewoon uitgevoerd. Creativiteit krijgt zo alle ruimte.

Regel 3. silent meetings

Bij Amazon kunnen executives zich niet meer onvoorbereid door een vergadering bluffen. Jeff heeft Powerpoints verbannen. In plaats daarvan zijn alle vergaderingen silent meetings.

Elke meeting start met 30 minuten stilte om een gestructureerde memo te lezen. Deze memo is vervolgens de basis van de discussie. Zo komt iedereen met creatieve ideeën aan de beurt. Voorbereid.

Coolblue 

Coolblue is een goed Nederlands voorbeeld van een creatieve organisatie. Toen Pieter Zwart in 1999 Coolblue startte, constateerde hij de volgende problemen:

  • Consumenten vinden het lastig om witgoed uit te kiezen.
  • Ze worden blij van online bestellen.
  • Klanten vinden snelle levering belangrijk.

Met de Coolblue-website loste hij dit op. Maar hij lost meer problemen op. Want de bezorgers sluiten je nieuwe wasmachine ook aan, ruimen de rommel op en geven je advies over het gebruik.

Pieter zag deze problemen en loste ze creatief op. Met een glimlach. The rest is history.

Vijf tips om je creativiteit te vergroten

Je weet nu de betekenis van creativiteit en hoe het werkt. En je hebt een indruk hoe bekende bedrijven hun creatief vermogen stimuleren.

Tijd om zelf aan de slag te gaan. Daarom vijf tips waarmee jij vandaag nog aan de slag kunt:

Tip 1: Organiseer een workshop.

Voorbeelden van workshops zijn hackathons, design sprints of brainstorm sessies. Het voordeel van een workshop is dat een groep mensen gefocust één probleem probeert op te lossen. Eventueel kun je deze workshop extern laten faciliteren.

Tip 2. Vraag medewerkers om hulp.

Je kunt medewerkers vragen mee te denken over een strategisch probleem. Je kunt bijvoorbeeld een bericht op het intranet plaatsen waarin je collega’s uitnodigt hun oplossing in te sturen.

Medewerkers denken graag mee, omdat ze dan het idee hebben dat ze echt bijdragen aan het toekomstbestendig maken van de organisatie. Bekijk ook de Youtube-animatievideo van Daniel Pink over het onderzoek naar motivatie.

Tip3. Experimenteer met ideegeneratietechnieken.

Creativiteit is een rommelig en inefficiënt proces. Probeer het probleem met verschillende technieken aan te pakken. Gebruik hiervoor onze ultimate guide voor ideegeneratie.

Tip 4. Kijk buiten je box.

Hiermee bedoel ik buiten je industrie kijken. Onderzoek eens hoe een vergelijkbaar probleem opgelost is in een totaal andere industrie. Misschien levert dit jou ook weer nieuwe inspiratie op.

Tip 5. Gooi de business case weg.

Dit is vaak de meest hardnekkige in veel organisaties. Creativiteit en zekerheid gaan niet samen. Nieuw verzonnen oplossingen zijn onzeker. En de mensen die hiermee aan de slag zijn voelen dit.

Als je meteen vraagt: “En wat gaat het opleveren?”, dan beperk je de creativiteit van de oplossing. Sterker nog, je kunt hiermee ook het commitment van je team uithollen. Hoe zou jij reageren als je bij jouw eerste idee het gevoel hebt dat je kop eraf ligt als het niet succesvol is? Uit onderzoek van Adam Grant blijkt dat 85% van de mensen hun goede ideeën niet durven te uiten uit angst.

Specialist

Ik wens je veel succes met het creatiever maken van jouw organisatie. Mocht je toch hulp willen van een specialist op het gebied van creativiteit en innovatie? Neem dan contact op. Wij helpen je innovatie de baas te worden.

Tot Friday!

Creativiteit stimuleren binnen je organisatie  

Pin It on Pinterest

Share This